رضا قليخان هدايت
77
فهرس التواريخ ( فارسى )
سال سيصد و نوزدهم ابو القاسم عبد اللّه كعبى معتزلى فوت شد . و مونس خادم از مقتدر بگريخت و بر آل حمدان ظفر و بر موصل استيلا يافت . و عماد الدوله على بن بويه از امراى مرداويج بن زيار بر شيراز مستولى گشت . و او اول ملوك ديالمه « 1 » است . سال سيصد و بيستم مونس خادم به بغداد رفت . و مقتدر عباسى به قتل رسيد . « 2 » و القاهر باللّه عباسى به خلافت نشست . و مرداويج بن زيار كشته شد و برادرش وشمگير كه در رى بود به حكومت نشست . و محمد بن [ يوسف بن مطر ] فربرى « 3 » علامه درگذشت . سال سيصد و بيست و يكم ابو هاشم جبائى معتزلى و ابن دريد ابو بكر ازدى لغوى بصرى در يك روز بمردند . « 4 » و مردم مىگفتند امروز علم كلام و لغت بمرد . و در اين سال ابو جعفر طحاوى حنفى و شيخ ابو على رودبارى صوفى فوت شدند . و يونس خادم بهفرمان قاهر به قتل رسيد . و عماد الدولهء ديلمى از شيراز قصد اصفهان كرد و با وشمگير بن زيار مصاف داده ظفر يافت و در اصفهان مستولى گشت و آن را به برادر خود ركن الدوله داد .
--> ( 1 ) - آل بويه كه ايشان را ديالمه خوانند و از اولاد يزدجرد شهريارند ، چون مدتى در ميان آل زيار و ديالمه بودهاند به ديلمى مشهور شدهاند . پانزده نفر از اين طايفه به سلطنت رسيدهاند : 1 - عماد الدوله 2 - ركن الدوله 3 - معز الدوله 4 - عضد الدوله 5 - مؤيد الدوله 6 - فخر الدوله 7 - شرف الدوله 8 - صمصام الدوله 9 - بهاء الدوله 10 - مجد الدوله 11 - سلطان الدوله 12 - شرف الدوله 13 - ابو كالنجار 14 - جلال الدوله 15 - ملك رحيم . مدت ملكشان دويست و پنجاه و هشت سال و دو ماه بوده است . ( 2 ) - المقتدر باللّه هجدهمين خليفه عباسى بود . بيست و چهار سال خلافت كرد و سى و هشت سال زندگى . در 27 شوال در بغداد كشته شد . ( 3 ) - و هو مشهور الى فربر قرية من قرى بخارا ( مجمل فصيحى ص 44 ج 2 ) [ ها ] . ( 4 ) - و هردو در مقابر خيزران در بغداد مدفون شدند .